A. शब्दार्थाः (Word Meaning)

  1. प्रज्ञा
  1. शरदि
  1. तस्य
  1. श्रमवती
  1. माणिक्यम्
  1. निःस्वनः
B. एकपदेन उत्तरत। (एक पद में उत्तर दीजिए। Answer in one word only.)

1. चन्द्रमा: कस्मात् शीतल:?    (सूर्यात्, चन्दनात्, सज्जनात्)

2. निःस्वनः मेघः कदा वर्षति? (वर्षा-काले, वसन्त-काले, शरद्-काले)

3. काभ्याम् विहीनस्य दर्पणः निरर्थकः? (पादाभ्याम्, हस्ताभ्याम्, लोचनाभ्याम्)

C.  कोष्ठकात् उचितपदम् चित्वा रिक्तस्थानपूर्ति कुरुत। (कोष्ठक से उचित पद चुनकर रिक्त स्थान की पूर्ति कीजिए। Fill in the blanks with suitable word from the bracket.)

(क) …… नास्ति स्वयं प्रज्ञा, शास्त्रं …… करोति किम्। (यस्य, कस्य; अस्य, तस्य)

(ख) …… नहि सर्वत्र …… न वने वने। (सुजनः, साधवः; माणिक्यम्, चन्दनम्)

(ग) लक्ष्मीः …… यस्य …… तस्य जीवितम्। (दानवती, श्रमवती; सफलम्, शीतलम्)

D. श्लोकांशानां परस्परमेलनं कुरुत।

(श्लोकांशों का परस्पर मेल कीजिए। Match the lines of the verse.)

(क) शैले शैले न माणिक्यम् (i) न वदति सुजनः करोत्येव

(ख) चन्दनम् शीतलम् लोके (ii) शीतला साधुसङ्गतिः

(ग) नीचः वदति न कुरुते (iii) मौक्तिकम् न गजे गजे

(घ) चन्द्रचन्दनयोः मध्ये (iv) चन्दनादपि चन्द्रमा: 

D. परस्परमेलनं कुरुत। (परस्पर मेल कीजिए। Match the following.)

I. (क) रसवती (i) सज्जनाः

(ख) जीवितम् (ii) पर्वते

(ग) शैले (iii) नेत्राभ्याम्

(घ) साधवः (iv) बुद्धिः

(ङ) प्रज्ञा (v) करोति/आचरति

(च) लोचनाभ्याम् (vi) जीवनम्

(छ) कुरुते (vii) मधुरा

E. पाठ्यांशस्य मञ्जूषायाः सहायतया वाक्यपूर्ति कुरुत। (पाठ के आधार पर मंजूषा की सहायता से वाक्य पूर्ति कीजिए। Complete the sentences as per text with the help from the box.)

परिश्रमेण, वृष्ट्याम्, दर्पणम्, वृथा, मौक्तिकम्, सङ्गतिः

(क) नीचैः …… किं करिष्यति?

(ख) नीचाः …… जल्पन्ति।

(ग) सज्जनाः …… कार्यं समादद्यान्ति।

(घ) सज्जनानां …… हितकारिणी अस्ति।

(ङ) यः …… कार्यं करोति सः जीवने सफलः भवति।